Jak wygląda aksolotl? Charakterystyka

Zastanawiasz się, jak wygląda aksolotl i dlaczego tak trudno pomylić go z innym zwierzęciem? Ten niezwykły płaz ma szeroką głowę, małe oczy, delikatne kończyny oraz charakterystyczne, pierzaste skrzela zewnętrzne, które przypominają kolorową koronę. Jego wydłużone ciało zakończone jest długim ogonem, a ubarwienie może być jasne, złote lub ciemne i nakrapiane. Zobacz, po jakich cechach rozpoznasz aksolotla i czym różnią się jego poszczególne odmiany!

Jak wygląda aksolotl? Najważniejsze cechy wyglądu

Jak wygląda aksolotl? To wodny płaz o szerokiej głowie, niewielkich oczach, wydłużonym ciele i długim ogonie zakończonym płetwą. Największą uwagę przyciągają jednak jego pierzaste skrzela zewnętrzne, które wyrastają po obu stronach głowy i nadają zwierzęciu wyjątkowy wygląd. Co ważne, nie jest to tylko stworzenie morskie – możesz mieć je w swoim domu, o ile zapewnisz mu odpowiednie warunki!

Duża, szeroka głowa i charakterystyczny pysk

Głowa aksolotla jest duża, szeroka i wyraźnie spłaszczona. Kończy się krótkim, zaokrąglonym pyskiem, dlatego już na pierwszy rzut oka wydaje się nieco nieproporcjonalna w stosunku do reszty ciała. Taka budowa jest charakterystyczna dla salamander z rodzaju Ambystoma.

Uwagę zwraca także szeroka szczelina gębowa. Jej lekko uniesione kąciki sprawiają, że aksolotl wygląda, jakby cały czas delikatnie się uśmiechał. To oczywiście jedynie efekt budowy pyska, a nie wyraz emocji.

Szeroka jama gębowa pełni też ważną funkcję podczas zdobywania pokarmu. Aksolotl gwałtownie otwiera pysk i zasysa znajdującą się przed nim zdobycz wraz z wodą. Dzięki temu może skutecznie chwytać drobne organizmy, nawet jeśli sam porusza się dość spokojnie.

Małe oczy pozbawione powiek

Oczy aksolotla są niewielkie, szeroko rozstawione i delikatnie wystają ponad powierzchnię głowy. W połączeniu z dużym pyskiem sprawiają, że zwierzę ma łagodny, nieco bajkowy wygląd.

Aksolotl nie ma ruchomych powiek, dlatego nie może mrugać ani zamknąć oczu podczas odpoczynku. To jedna z cech larwalnych, które zachowuje także po osiągnięciu dojrzałości.

Pierzaste skrzela zewnętrzne

Najbardziej charakterystycznym elementem wyglądu aksolotla są jego pierzaste skrzela zewnętrzne. Wyrastają tuż za głową – po trzy z każdej strony – i przypominają delikatne gałązki, pióropusze lub niewielką koronę.

Każde skrzele składa się z wydłużonej części pokrytej licznymi, cienkimi włóknami. Zwiększają one powierzchnię wymiany gazowej, dzięki czemu aksolotl może pobierać tlen znajdujący się w wodzie. Choć ma również płuca i oddycha przez skórę, to właśnie zewnętrzne skrzela są jego najważniejszym i najbardziej widocznym narządem oddechowym.

Ich kolor zależy m.in. od odmiany barwnej zwierzęcia. Mogą być jasnoróżowe, intensywnie czerwone, brązowe lub niemal czarne. Niezależnie jednak od odcienia to właśnie one sprawiają, że aksolotla trudno pomylić z innym płazem.

Porada eksperta

Karolina Sarnowska

Autorka treści lifestyle’owych

Porada eksperta

Oceniaj wygląd aksolotla w dłuższej perspektywie

Kolor skrzeli i skóry aksolotla może chwilowo się zmieniać. Podczas jedzenia lub większej aktywności skrzela często stają się intensywniej różowe albo czerwone, co wynika ze zwiększonego przepływu krwi. Szczególnie dobrze widać to u jasnych odmian.

Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim nagłe i utrzymujące się zmiany, którym towarzyszą np. osłabienie, zanik włókien skrzelowych, nalot lub uszkodzenia skóry. Nie oceniaj więc kondycji zwierzęcia wyłącznie na podstawie jednego zdjęcia – obserwuj jego wygląd i zachowanie przez dłuższy czas.

Masywne, wydłużone ciało

Aksolotl ma wydłużone, walcowate i dość masywne ciało, które delikatnie zwęża się w kierunku ogona. Jego tułów jest wyraźnie grubszy niż kończyny, dlatego cała sylwetka może wydawać się nieco nieproporcjonalna.

Po bokach ciała zauważysz płytkie, pionowe bruzdy. To naturalny element budowy aksolotla, szczególnie dobrze widoczny u osobników o jednolitym, jasnym ubarwieniu. Mimo dość krępej sylwetki płaz sprawnie porusza się w wodzie – pomaga mu w tym przede wszystkim długi ogon z płetwą.

Cienkie kończyny i liczba palców

Kończyny aksolotla są krótkie, cienkie i delikatne w porównaniu z jego masywnym tułowiem. Rozstawione po bokach ciała służą głównie do podpierania się o dno, utrzymywania równowagi i wykonywania spokojnych ruchów podczas przemieszczania się.

Jak rozpoznać przednie i tylne łapy? Wystarczy policzyć palce. Na każdej przedniej kończynie aksolotl ma cztery palce, natomiast na tylnej – pięć. Są one smukłe i pozbawione pazurów.

Długi ogon z płetwą grzbietową

Aksolotl ma długi, bocznie spłaszczony ogon, który stanowi znaczną część jego ciała. Dzięki niemu może sprawnie poruszać się w wodzie, zmieniać kierunek i utrzymywać równowagę. Podczas pływania wykonuje nim delikatne, falujące ruchy.

Wzdłuż ogona biegnie szeroka płetwa, która przechodzi także na grzbiet zwierzęcia. Zaczyna się mniej więcej w połowie tułowia i ciągnie aż do końca ogona, tworząc jednolitą linię. Jest cienka, miękka i lekko przezroczysta, szczególnie u jasnych odmian barwnych.

To właśnie połączenie wydłużonego ogona z płetwą grzbietową nadaje aksolotlowi charakterystyczną, nieco smoczą sylwetkę. Pamiętaj jednak, że głównym zadaniem tej części ciała jest ułatwianie pływania – cienkie kończyny pełnią podczas poruszania się w wodzie znacznie mniejszą rolę.

Cienka skóra pokryta warstwą śluzu

Skóra aksolotla jest cienka, delikatna i pozbawiona łusek. Jej powierzchnię pokrywa naturalna warstwa śluzu, dzięki której ciało zwierzęcia wygląda na gładkie, wilgotne i lekko połyskujące. U jasnych odmian może być wręcz subtelnie przezroczysta – niekiedy widać przez nią delikatny zarys naczyń krwionośnych.

Śluz tworzy barierę ochronną przed drobnoustrojami i urazami, a przy tym pomaga utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry. Jest to szczególnie ważne, ponieważ aksolotl częściowo pobiera tlen także przez powierzchnię ciała.

Pamiętaj jednak, że ta ochronna warstwa może zostać łatwo uszkodzona. Aksolotla nie należy więc dotykać bez wyraźnej potrzeby – kontakt z dłonią może naruszyć śluz, podrażnić skórę i zwiększyć ryzyko infekcji.

Porada eksperta

Karolina Sarnowska

Autorka treści lifestyle’owych

Porada eksperta

Regeneracja nie oznacza, że aksolotl jest niezniszczalny

Aksolotl potrafi regenerować m.in. kończyny, skórę oraz fragmenty skrzeli. Odrastająca część ciała może jednak początkowo być mniejsza, jaśniejsza lub mieć nieco inne proporcje, dlatego asymetria nie zawsze jest wadą wrodzoną.

Pamiętaj jednak, że zdolność do regeneracji nie chroni zwierzęcia przed stresem, bólem czy infekcją. Każdą ranę, ubytek skrzeli lub nagłą zmianę wyglądu warto potraktować poważnie i skonsultować ze specjalistą zajmującym się płazami egzotycznymi.

Jak duży jest aksolotl?

Aksolotl należy do stosunkowo dużych salamander. Jego rozmiar zależy m.in. od wieku, uwarunkowań genetycznych oraz warunków, w których żyje. Wraz z rozwojem zmieniają się jednak głównie długość i masywność ciała – charakterystyczne skrzela zewnętrzne pozostają z nim także po osiągnięciu dojrzałości.

Długość ciała dorosłego aksolotla

Dorosły aksolotl osiąga najczęściej około 20–30 cm długości, licząc od czubka pyska do końca ogona. Przeciętny osobnik mierzy około 20 cm, natomiast długość przekraczająca 30 cm zdarza się znacznie rzadziej. W wyjątkowych przypadkach aksolotle mogą dorastać nawet do około 40 cm.

Znaczną część tej długości stanowi bocznie spłaszczony ogon. Sam tułów jest zdecydowanie krótszy, ale dość masywny – szczególnie u dobrze rozwiniętych dorosłych osobników.

Różnice w budowie młodych i dorosłych osobników

Młode aksolotle są mniejsze, smuklejsze i delikatniej zbudowane. Wraz z wiekiem ich tułów staje się szerszy, kończyny mocniejsze, a ogon bardziej rozwinięty. Stopniowo wyraźniejsze stają się też cechy pozwalające rozpoznać płeć zwierzęcia.

Co ciekawe, dorosły aksolotl nadal przypomina larwę salamandry. Zachowuje pierzaste skrzela zewnętrzne, płetwę ogonową oraz wodny tryb życia. Zjawisko to nazywa się neotenią lub pedomorfozą – zwierzę osiąga dojrzałość płciową bez typowego dla wielu płazów przeobrażenia w formę lądową.

Jakie kolory może mieć aksolotl?

Zastanawiając się, jak wygląda aksolotl, możesz mieć przed oczami jasnoróżowe zwierzę z czerwonymi skrzelami. To jednak tylko jedna z wielu odmian barwnych. Aksolotle mogą być także białe, złote, brązowe, oliwkowe, szare, miedziane, a nawet niemal czarne.

Za ich ubarwienie odpowiadają różne komórki pigmentowe – melanofory zawierające ciemny barwnik, ksantofory odpowiadające za żółte tony oraz irydofory odbijające światło. To obecność, liczba i rozmieszczenie tych komórek decydują o ostatecznym wyglądzie zwierzęcia.

Aksolotl leukistyczny – jasne ciało i ciemne oczy

Aksolotl leukistyczny ma białe, kremowe lub jasnoróżowe ciało. Jego skóra może być lekko przezroczysta, dlatego niekiedy widać pod nią delikatny zarys naczyń krwionośnych. Najbardziej wyrazistym elementem są zwykle różowe lub czerwone skrzela zewnętrzne.

Cechą, po której najłatwiej rozpoznasz tę odmianę, są ciemne, niemal czarne oczy. Leukizm ogranicza rozprzestrzenianie się komórek pigmentowych po ciele, ale nie pozbawia barwnika oczu. Właśnie dlatego jasnego aksolotla z czarnymi oczami nie należy nazywać albinosem.

Nie każdy osobnik leukistyczny jest jednak idealnie biały. U niektórych na głowie, grzbiecie lub ogonie pojawiają się drobne, ciemne piegi. Takie zwierzęta bywają określane jako „dirty leucistic”, czyli leukistyczne z widocznymi skupiskami pigmentu. Liczba i intensywność plamek mogą zmieniać się wraz z wiekiem.

Aksolotl albinotyczny – jasne ciało i czerwone oczy

Aksolotl albinotyczny nie wytwarza ciemnego barwnika, czyli eumelaniny. Jego ciało jest więc bardzo jasne – może być białe, kremowe, bladożółte lub delikatnie różowe. Nie pojawiają się na nim czarne plamki charakterystyczne dla niektórych osobników leukistycznych.

Najważniejszą cechą tej odmiany są różowe lub czerwone oczy. Taki kolor wynika z braku ciemnego pigmentu, przez co wyraźniej widoczne stają się znajdujące się w oczach naczynia krwionośne. Różową lub czerwonawą barwę mają przeważnie także pierzaste skrzela.

Warto jednak podkreślić, że albinizm nie oznacza zawsze śnieżnobiałego ciała. Wśród aksolotli występują m.in. albinosy białe, złote, aksantyczne i melanoidalne. Mogą wyglądać podobnie, dlatego przy ich rozpoznawaniu zwróć uwagę przede wszystkim na kolor oczu, obecność połyskujących drobinek oraz odcień skóry.

Aksolotl dziki – ciemne, nakrapiane ubarwienie

Aksolotl w odmianie dzikiej najbardziej przypomina osobniki występujące naturalnie. Jego ciało jest zwykle ciemne – brązowe, szarobrązowe, oliwkowe lub niemal czarne. Na skórze widoczne są liczne plamki oraz nieregularne przebarwienia w odcieniach czerni, żółci i złota.

Ubarwienie nie jest jednolite. Grzbiet oraz górna część głowy są przeważnie najciemniejsze, natomiast brzuch może być jaśniejszy. Rozsiane po ciele irydofory odbijają światło, dlatego skóra aksolotla dzikiego niekiedy wygląda tak, jakby została oprószona drobnymi, metalicznymi punkcikami.

Oczy tej odmiany mają czarne źrenice otoczone jasnym, złotawym pierścieniem. To szczegół, który pomaga odróżnić aksolotla dzikiego od ciemnej odmiany melanoidalnej. U melanoidów taki połyskujący pierścień nie występuje.

Aksolotl złoty – żółte ciało z połyskującymi plamkami

Aksolotl złoty to najczęściej złoty albinos. Jego ciało ma kolor jasnożółty, kremowy, miodowy lub intensywnie złocisty. Odcień może być równomierny albo nieco ciemniejszy na głowie, grzbiecie i wzdłuż ogona.

Zwierzę nie ma ciemnych melanoforów, zachowuje jednak żółte komórki pigmentowe. Na skórze mogą być widoczne irydofory, które odbijają światło i tworzą delikatne, połyskujące plamki. Dzięki nim ciało wygląda niekiedy tak, jakby było pokryte złotym pyłem.

Oczy złotego albinosa są różowe, czerwone lub bardzo jasne. Skrzela z kolei przeważnie przyjmują różowy bądź czerwony kolor, przez co wyraźnie kontrastują z ciepłym, żółtym odcieniem skóry.

Intensywność złotej barwy zależy od konkretnego osobnika. Niektóre aksolotle są niemal cytrynowe, inne bardziej kremowe lub pomarańczowożółte. Młode osobniki mogą być bardzo jasne, a wyraźniejszy odcień zyskiwać wraz z rozwojem.

Inne, rzadziej spotykane odmiany barwne

Podstawowe odmiany mogą się ze sobą łączyć, dlatego odpowiedź na pytanie, jak wygląda aksolotl, nie zawsze jest oczywista. W hodowlach spotyka się także rzadsze warianty, które wyróżniają się nietypowym kolorem lub rozmieszczeniem pigmentu.

Do najciekawszych należy aksolotl:

• melanoidalny – ma jednolite, ciemnoszare lub niemal czarne ciało, brakuje mu połyskujących irydoforów, dlatego jego skóra jest matowa, a wokół źrenic nie widać złotego pierścienia;
• aksantyczny – jest najczęściej szary, srebrzysty lub grafitowy – brak żółtego pigmentu sprawia, że jego ubarwienie może wpadać w chłodne, lekko niebieskawe bądź lawendowe tony;
• miedziany – wyróżnia się jasnobrązowym, rudawym lub pomarańczowo-miedzianym ciałem – zamiast czarnych plamek ma przeważnie ciepłe, brązowe cętki, a jego źrenice mogą wyglądać na czerwone lub rubinowe;
• mozaikowy – ma nieregularne fragmenty ciała reprezentujące różne odmiany barwne – jedna część zwierzęcia może być jasna, a druga ciemna lub nakrapiana;
• piebald lub harlequin – ma jasne ciało pokryte wyraźnymi, kontrastowymi plamami, które pojawiają się nie tylko na głowie i grzbiecie, ale też na bokach ciała oraz kończynach.

Możesz spotkać się również z określeniem GFP. Nie jest to jednak samodzielny kolor aksolotla, lecz dziedziczna cecha związana z obecnością zielonego białka fluorescencyjnego. Osobnik GFP może być leukistyczny, dziki, albinotyczny lub melanoidalny, a pod wpływem odpowiedniego niebieskiego światła świeci intensywną zielenią.

Jeśli zastanawiasz się, gdzie kupić takiego płaza, koniecznie przeczytaj artykuł https://nowoczesny.pl/aksolotl-gdzie-kupic-tego-plaza-i-o-czym-pamietac/.

Jak odróżnić samca aksolotla od samicy?

Płeć aksolotla najłatwiej rozpoznasz u dojrzałych osobników, obserwując okolice kloaki znajdującej się za tylnymi kończynami. Pomocniczo możesz też zwrócić uwagę na kształt tułowia – samce są zwykle smuklejsze, a samice bardziej zaokrąglone.

Wygląd samca

Najbardziej charakterystyczną cechą samca jest wyraźnie powiększona i wypukła kloaka. Znajduje się między tylnymi kończynami a nasadą ogona i wygląda jak podłużne, nabrzmiałe zgrubienie. Jest zazwyczaj dobrze widoczna zarówno z boku, jak i od spodu zwierzęcia.

Za uwypuklenie tej części ciała odpowiadają gruczoły znajdujące się w okolicy kloaki. U dojrzałego samca są one wyraźnie rozwinięte, dlatego właśnie ten element budowy stanowi najpewniejszą wskazówkę podczas określania płci aksolotla.

Sylwetka samca jest przeważnie smuklejsza i bardziej prosta. Brzuch nie rozszerza się tak wyraźnie na boki, przez co ciało oglądane z góry może wydawać się węższe. Różnica ta bywa szczególnie widoczna podczas porównywania dwóch dojrzałych osobników o podobnym wieku i rozmiarze.

Pamiętaj jednak, że sama szczupła budowa nie przesądza jeszcze o płci. Aksolotl może być smukły ze względu na wiek, indywidualne proporcje ciała lub sposób żywienia. Najpierw obejrzyj więc kloakę, a dopiero później zwróć uwagę na całą sylwetkę.

Wygląd samicy

Samica ma małą, krótką i niemal płaską kloakę. W przeciwieństwie do samca nie tworzy ona wyraźnego zgrubienia za tylnymi kończynami. U części osobników może być wręcz trudna do zauważenia bez dokładnego obejrzenia spodniej części ciała.

Dojrzałe samice są zazwyczaj szersze i bardziej zaokrąglone w okolicy brzucha. Oglądane z góry mogą mieć lekko gruszkowaty kształt – tułów rozszerza się za przednimi kończynami, a następnie zwęża w kierunku ogona. Pełniejsza sylwetka jest związana m.in. z obecnością rozwijających się jaj.

Brzuch samicy może stać się szczególnie okrągły przed złożeniem jaj. Nie oznacza to jednak, że każdy osobnik o masywnej budowie jest samicą. Podobny wygląd może wynikać z obfitego posiłku, nadwagi, zaparcia lub problemów zdrowotnych. Dlatego ponownie – najważniejszy pozostaje wygląd kloaki, a kształt brzucha pełni jedynie funkcję pomocniczą.

Ubarwienie, długość skrzeli czy liczba palców nie pozwalają określić płci aksolotla. Zarówno samce, jak i samice mogą występować w tych samych odmianach barwnych i mieć bardzo podobne proporcje. Najpewniejsze porównanie wykonasz więc dopiero u dorosłych zwierząt, zwracając uwagę na okolice za tylnymi kończynami.

Podsumowanie

Jak wygląda aksolotl? To niezwykły wodny płaz, którego trudno pomylić z innym zwierzęciem. Ma dużą, szeroką głowę, charakterystyczny pysk, niewielkie oczy pozbawione powiek oraz trzy pary pierzastych skrzeli zewnętrznych. Jego ciało jest wydłużone i dość masywne, a długi, bocznie spłaszczony ogon z płetwą pomaga mu sprawnie poruszać się w wodzie.

Aksolotl ma także cienkie kończyny – cztery palce na przednich łapach i pięć na tylnych. Jego delikatna skóra jest pozbawiona łusek i pokryta warstwą śluzu, która chroni ciało oraz wspiera oddychanie przez skórę. Dorosły osobnik osiąga najczęściej około 20–30 cm długości, choć zdarzają się także większe okazy.

Warto podkreślić, że aksolotle występują w wielu odmianach barwnych. Mogą być jasnoróżowe, białe, złote, brązowe, oliwkowe, szare, miedziane lub niemal czarne. Najbardziej rozpoznawalny jest aksolotl leukistyczny – z jasnym ciałem, ciemnymi oczami i różowymi skrzelami. Z kolei odmiana albinotyczna ma jasne ciało oraz czerwone lub różowe oczy.

Płeć aksolotla najłatwiej rozpoznasz po osiągnięciu przez niego dojrzałości. Samiec ma wyraźnie powiększoną kloakę i zwykle smuklejszą sylwetkę, natomiast samica jest przeważnie szersza, bardziej zaokrąglona i ma niewielką, niemal płaską kloakę. Jak zatem widzisz, wygląd aksolotla kryje wiele charakterystycznych szczegółów, które pozwalają określić jego odmianę, wiek, a nawet płeć.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Bibliografia

1. https://www.national-geographic.pl/przyroda/aksolotl-meksykanski-opis-wymagania-hodowla-rozmnazanie-zobacz-ile-kosztuje-niezwykly-plaz-akwariowy/
2. https://trzmiel.com.pl/aksolotl-meksyka-ski-wyj-tkowy-mieszkaniec-akwarium
3. https://petsworld.com.pl/aksolotl-plaz-ktory-wyglada-jak-jaszczurka/
4. https://www.zooplus.pl/magazyn/akwarystyka/gatunki-ryb/aksolotl
5. https://akwarium.gdynia.pl/aksolotl-meksykanski/